Zie ook inspanningsastma en COPD (chronische bronchitis en longemfyseem)

Home
Massage
Email
Haptonomie
Luisterlessen
Thema's
Hier doet het pijn
Ontspandag
Disclaimer
Hyperventilatie
Wat is hyperventilatie?

Hyperventilatie is een medische term voor te diep en te snel ademhalen. 'Hyper' betekent
snel en 'ventileren' is ademhalen.
Als iemand hyperventileert, geeft hij te veel koolzuurgas af en neemt hij, doordat er te
diep geademd wordt, te veel zuurstof op. Hierdoor verandert het evenwicht tussen
zuurstof en koolzuur in het bloed, er ontstaat een tekort aan koolzuur in het bloed en de
weefsels, waardoor je als het ware een 'zuurstofvergiftiging' krijgt. Iedereen haalt wel
eens te diep en te snel adem, zonder het bewuste hyperventilatiesyndroom te krijgen. Na
een stevige sportprestatie bijvoorbeeld moet men behoorlijk hijgen, maar dit is altijd
direct erna weer hersteld. Hyperventilatiemensen blijven ook in rust te diep en te snel
ademhalen. Een normale volwassene ademt in rust 6 tot 10 keer per minuut. Negentig
procent van de hyperventilanten ademt 2 maal zoveel per minuut. Ongeveer 20% van de
patiŽnten halen zelfs 20 tot 30 keer per minuut. Als gevolg van de daling van het
koolzuurgehalte, wordt het bloed steeds minder zuur (alkalÔsch), als reactie hierop komt
er in het lichaam een andere verdelingsgraad van mineralen, die er voor zorgt dat het
calciumgehalte afneemt. Normaal gesproken hebben mensen een buffersysteem in de
lichaamssappen die dit tekort opheffen. Het belangrijkste onderdeel is daarbij de in het
bloed rondcirculerende hoeveelheid bicarbonaat. Mensen die chronisch hyperventileren
raken na verloop van tijd door de voorraad bicarbonaat heen en hebben hierdoor geen
mogelijkheid meer om het tekort aan koolzuur te compenseren. Er ontstaat vervolgens
een slechtere aanmaak van enzymen, waardoor er geen goede overdracht meer
plaatsvindt tussen zenuwen en spieren. Dit kan leiden tot een groot aantal klachten:

Algemene klachten: Spieren:
- vermoeidheid - trillingen
- prikkelbaarheid - spierstijfheid
- slapeloosheid - tintelingen op de huid

Psyche: Spijsverteringskanaal:
- angst en onrust - opgeblazen gevoel
- depressie - winden laten
- concentratieproblemen - misselijkheid
- fobieŽn - diarree / constipatie

Longen en luchtwegen: Centrale zenuwstelsel:
- benauwdheid - hoofdpijn
- beklemming op de borst - duizelingen
- kriebel in de keel - wazig zien
- zuchten, luchthonger
- pijnlijke ademhalingsspieren

Hart en vaten:
- hartkloppingen
- overslaan van het hart
- pijn op de borst
- koude klamme handen

Acute hyperventilatie:
Zeer veel mensen zijn zich totaal niet bewust dat ze te diep en te snel ademhalen.
Sommige hebben al jaren lang een foutief adempatroon. Deze gewoonte gaat op den duur
diverse klachten veroorzaken en tijdens stresssituaties leiden tot een duidelijk herkenbare
aanval. Deze acute aanval gaat gepaard met benauwdheid, hartkloppingen, angst voor
flauwvallen of om dood te gaan en diverse andere klachten. Na het krijgen van zo'n acute
aanval in een bepaalde situatie of plaats, zal een hyperventilant daar niet snel meer naar
teruggaan, uit angst om zo'n zelfde aanval wťťr te krijgen. De voorbeeldenlocaties zijn
bekend; de supermarkt, bioscoop, plein, straat enz.
Bestrijding:
Het bestrijden van een acute aanval moet gebeuren door de verhouding koolzuur en
zuurstof in het bloed te herstellen. Dit kan gebeuren door de patiŽnt in een plastic zakje,
in een "kommetje" van zijn handen of via een 30 cm. lang stukje tuinslang te laten in- en
uitademen. De bedoeling is dat de uitgeademde lucht deels opnieuw wordt ingeademd.

Chronisch:
De chronische hyperventilatie komt het meest voor en wordt het minst als hyperventilatie
herkend. Er zijn voortdurende vage klachten, zoals die op voorgaande lijst voorkomen.
De ene dag sterker dan de andere, maar aan een foutieve ademhaling wordt vaak niet
gedacht.

Adem is leven
We kunnen weken zonder eten, dagen zonder drinken, maar nog geen minuut zonder
adem. Het is het eerste waar we onze levensreis mee beginnen hier op aarde, totdat we
onze laatste adem uitblazen. Er is geen enkel levensproces mogelijk zonder de daarbij
benodigde zuurstof. Ook het tijdig af kunnen voeren van het koolzuurgas is van essentieel
belang.

De oorzaak
Waarom gaat iemand te snel en te diep ademhalen, terwijl hij toch in een rusttoestand is?

1. Spanning
Hyperventilatie en spanningen zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. Wie bloot staat
aan conflicten en onzekerheden en dus aan spanningen, loopt een kans dat hij vroeg of
laat een hyperventilatieaanval doormaakt. Dit hangt sterk af van het karakter en de
manier waarop met die spanningen wordt omgegaan. 'Binnenvetters' zijn in de regel zeer
kwetsbaar. De sporter stelt zichzelf tegenwoordig hoge eisen; zowel in de amateur- als in
de professionele sportbeoefening. Het steeds maar opdrijven van die sportprestatie kan
een te grote spanningsbron geven. Ook geen compromis toestaan op het moment dat de
sporter als gevolg van zijn leeftijd niet meer mee kan doen met zijn jongere collega's,
geeft een extra stressfactor.

2. Geblokkeerde ademhalingsspieren
Er zijn bij de ademhaling in het totaal zo'n 17 verschillende ademhalingsspieren
betrokken. Door diverse oorzaken kunnen deze spieren geblokkeerd raken, waardoor er
geen volledige ademhaling meer mogelijk is. De onvolledige ademhaling die hierdoor
ontstaat kan makkelijk aanleiding geven tot hyperventilatie.

3. Hormonale disbalans
Het stijgen van de adrenalinehoeveelheid in het bloed heeft een versnelde ademhaling tot
gevolg. De oorzaak van de adrenalinetoename kan o.a. zijn een verlaagde
bloedsuikerspiegel (hypoglycemie), stress indicatoren, gebruik van hormoon preparaten.

4. Voeding
Als er geen optimale stofwisseling plaatsvindt kan er een verhoging van de zuurgraad van
het bloed ontstaan. De chemoreceptoren voor zuurstof en koolzuur in het bloed zullen
hierdoor een prikkel afgeven voor extra inademing waardoor er opnieuw een versnelling
ontstaat van de ademhaling.

Iedereen zal wel eens ťťn van de bovengenoemde factoren ervaren zonder dat het voor
hem problematisch wordt. Indien er echter een combinatie van oorzaken gaat meespelen
neemt het gevaar voor hyperventilatie hand over hand toe!

De behandeling van chronische hyperventilatie
Chronische hyperventilatie is een hele verzameling van allerlei problemen en klachten.
Slechts zelden kan rechtstreeks een directe oorzaak aangegeven worden. Daarom is er
een geÔntegreerde aanpak nodig:

Psyche:
- op zoek gaan naar de achterliggende oorzaak van de klacht
- leren emotioneel te uiten
- werken met positieve gedachten

De ademhaling:
- aanleren van verschillende manieren van ademen o.a. buik en flank
- bewust maken van ademritme en adempauze

Houding:
- door het in balans brengen van de juiste spierspanning kunnen ademhalingsspieren
optimaler functioneren

Ontspanningsoefeningen:
- met behulp van spierontspanningsoefeningen en autogene training krijgt men de
beschikking over een veel grotere stressbeheersing

Voeding:
Gerichte voedingsadviezen zorgen voor een optimale stofwisseling. Hiermee kunnen o.a.
hypoglycemie en verzuring van het bloed worden voorkomen, met als gevolg een kleinere
kans op het in stand houden van het hyperventilatie syndroom.





Dit artikel is een bewerking uit het blad sportmassage.