zie ook het thema: bekkeninstabiliteit

Home
Massage
Email
Haptonomie
Luisterlessen
Thema's
Hier doet het pijn
Ontspandag
Disclaimer
Inleiding
Sport was van oudsher een mannenbezigheid. In de Griekse oudheid was het zelfs voor vrouwen verboden om naar sportwedstrijden te kijken. Nog steeds is het zo dat niet alle sporten voor vrouwen toegankelijk zijn. Bij atletiek wordt deze achterstand echter snel ingehaald. Denk hierbij maar aan de lange afstand. Pas in 1960 werd de 800m voor vrouwen (weer) op het wedstrijdprogramma opgevoerd. In 1984 ook de marathon, een afstand die sinds "mensenheugenis" al door mannen gelopen wordt. Ook bij de andere nummers wordt de achterstand ingelopen. Sedert een paar jaar is het hink-stap springen voor vrouwen ingevoerd terwijl er momenteel al (officieuze) kogelslinger wedstrijden worden georganiseerd voor vrouwen. De laatste decennia hebben vrouwen zich in een recordtempo verbeterd. Dit is ongetwijfeld een gevolg van het feit dat vrouwen veel meer en intensiever zijn gaan trainen. Onder invloed van de vrouwenemancipatie is een zwetende vrouw, althans op het sportveld, een geaccepteerd maatschappelijk verschijnsel De vraag roept zich op of vrouwen uiteindelijk tot dezelfde sportprestaties in staat zullen zijn als mannen? Op grond van lichamelijke verschillen is dit echter niet te verwachten. Statistische berekeningen die het tegendeel beweren, houden hier geen rekening mee. Hieronder zullen de belangrijkste lichamelijke verschillen besproken worden.

Uithoudingsvermogen
Bij de duursporten blijken mannen prestaties te leveren die zo'n 10% beter zijn dan die van vrouwen. Dit wordt onder meer veroorzaakt doordat de maximale zuurstofopname per kilogram lichaamsgewicht bij mannen hoger is. Dit wordt onder andere veroorzaakt door:
ˇ Een groter volume bloed dat per slag door het hart van de mannelijke sporter uitgepompt wordt.
ˇ Een hoger gehalte aan hemoglobine, de stof die in de rode bloedcellen
verantwoordelijk is voor het vervoer van zuurstof naar de spieren toe.
ˇ Het feit dat de vrouw een vetpercentage heeft dat gemiddeld 10% hoger ligt dat bij de man. Extra "balast" dus. Het lichaam van de vrouwelijke sporter blijkt echter wat zuiniger met de energie- en vochthuishouding om te kunnen gaan. Hoe langer de duurprestatie wordt, des te kleiner wordt het verschil tussen het prestatieniveau van de man en van de vrouw. Daarnaast is gebleken dat er geen verschillen tussen mannen en vrouwen zijn in de opbouw van de spier qua spiervezeltypering (snelle of langzame) en in trainbaarheid.

Kracht en snelheid
Bij sportactiviteiten waarbij kracht en explosiviteit belangrijk zijn, nummers als kogelstoten, discuswerpen en starten bijvoorbeeld, komen mannen tot (veel) betere prestatie dan vrouwen. Oorzaken van deze verschillen moeten niet alleen gezocht worden in verschillen in lichaamsbouw en lichaamseigenschappen. De gemiddelde Nederlandse vrouw vindt krachtsport (nog steeds) "te mannelijk" en begint er niet zo snel aan. Natuurlijk zijn er een aantal verscl1illen in kracht tussen mannen en vrouwen. Zo neemt de maximale kracht van een jongen in de puberteit sneller toe als die van een meisje. Uiteindelijk resulteert dat in een (veel) grotere spiermassa en spierkracht. Deze factoren zijn van groot belang bij de werpnummers, maar ook bij de nummers waarbij snelheid en explosiviteit (b.v. de sprint) van belang zijn. Het is niet voor niets dat kogelstoters zo snel zijn op de eerste 30 meter.

Prestatiemotivatie
Bij de vrouwen die aan topsport doen zijn er geen aanwijzingen dat er verschillen zijn in prestatiemotivatie of faalangst dat mag dan zo zijn voor de vrouwen aan "de top", voor de "gewone" atlete lijkt dit niet op te gaan. Vrouwen blijken veel eerder op de houden met de (wedstrijd-)sportbeoefening. Vooral in de puberteit geven veel meisjes het op! Daarna blijkt het moederschap in Nederland (bijna) niet te combineren is met een sportcarričre. Binnen de KNAU is slechts 25% van de senioren vrouw!

Menstruatie
De menstruatie op zich heeft volgens onderzoekingen geen invloed op de reactietijd, de spierkracht of de zuurstofopname tijdens inspanning. '. Wel kan de menstruatie indirect van invloed zijn op de prestatie door de volgende factoren:
ˇ Het prémenstruele syndroom. Zo'n 20-40% van de vrouwen heeft last van het "prémenstruele syndroom", wat onder andere gepaard kan gaan met moeheid, prikkelbaarheid en een "opgeblazen gevoel" met pijnlijke borsten. Met name het feit dat vrouwen zich tijdens of voorafgaande aan de menstruatie vermoeid kunnen voelen, kan leiden tot een kortere "volhoud tijd" tijdens inspanning. Overigens zijn er aanwijzingen dat getrainde vrouwen hier minder last van hebben.
ˇ Verhoogde ijzerbehoefte. Sportende vrouwen hebben een verhoogde behoefte aan ijzer, onder andere doordat er met het zweet en het maandelijks bloedverlies ijzer verloren gaat. IJzer is echter onmisbaar bij de opbouw van hemoglobine (de stof die in rode bloedcellen verantwoordelijk is voor het vervoer van zuurstof) en van het spiereiwit myoglobine, dat betrokken is bij het vrijmaken van energie voor de
arbeidende spier. Als er een tekort aan ijzer is kan dat resulteren in een langzamer herstel na een training en uiteindelijk ook in vermoeidheidsklachten en prestatievermindering. Het advies luidt dan ook om een "ijzerrijke voeding" te eten, met veel groene groenten, rood vlees en volkoren producten. Het drinken van thee, koffie en melk bij de maaltijd moet beperkt worden, aangezien deze dranken de opname van ijzer uit de voeding remmen. Soms zal het toch nodig blijken om "ijzerpillen" te gebruiken. Dit mag dan echter alleen als het ijzertekort in het bloed echt is aangetoond, want teveel ijzer in het lichaam is ook weer niet goed.
ˇ Verhoogde kans op blessures bij wegblijvende menstruatie. Het is bekend dat bij veel duursportsters de menstruatie onregelmatig wordt of zelfs gedurende langere tijd wegblijft. Dit lijkt misschien niet zo erg of zelfs gunstig (minder bloedverlies!), maar uiteindelijk is dat het niet. Het wegblijven van de menstruatie gaat namelijk vaak gepaard met een verlaagde concentratie aan het vrouwelijk hormoon "oestrogeen". Dat kan uiteindelijk resulteren in "botontkalking", waardoor er een verhoogde kans is op het ontstaan van een vermoeidheidsbreukje in de botten. Als er zo'n vermoeidheidsbreukje is ontstaan, kan er minimaal 6 weken niet (voluit) getraind worden. Het is bekend dat vrouwen die "de pil" gebruiken minder kans op botontkalking hebben.

Zwangerschap
Pas de laatste jaren is er meer (wetenschappelijke) belangstelling gekomen voor zwangerschap en sportbeoefening. Het is gebleken dat er zonder bezwaar doorgetraind kan worden in de (normaal verlopende) zwangerschap. Het zal echter duidelijk zijn dat bij het vorderen van de zwangerschap de sportbeoefening enigszins aangepast moet worden. Bij lange duurlopen zal de buik in de weg gaan zitten terwijl de borsten vaak te zwaar en te gevoelig worden. In de loop van de zwangerschap neemt de kans op ( overbelastings-) blessures toe. Het lichaamsgewicht neemt toe, terwijl de gewrichtsbanden juist soepeler worden. Daarnaast neemt de kans op vallen toe door de veranderde lichaamsverhoudingen. Krachttraining en de technische nummers zoals hordenlopen en verspringen worden gevaarlijk(-er). Vaak resulteert dit erin dat veel vrouwen in de laatste maanden van hun zwangerschap stoppen met hardlopen en er de voorkeur aan geven om te gaan zwemmen, fietsen of wandelen.
Zie ook bekkeninstabiliteit, lopers tepel en pijnlijke borsten.

Conclusie
Pas de laatste decennia zijn vrouwen meer aan sport gaan doen. Zij lopen hun prestatieve achterstand op mannen snel in. Er zullen echter altijd prestatieve verschillen blijven doordat er lichamelijk verschillen aantoonbaar zijn in uithoudingsvermogen en krachtsniveau.



Dit artikel is een bewerking van een artikel van Els Stolk, bondsarts KNAU


Vrouw en sportbeoefening